×

مرورگر شما نیاز به بروزرسانی دارد

کاربر گرامی، از آنجا که مرورگرهای قدیمی قادر به اجرای متدهای جدید برنامه نویسی نیستند، جهت استفاده بهتر از این سایت، مرورگر خود را به جدیدترین نسخه بروزرسانی کنید:

برو به صفحه آپدیت مرورگر

رخدادِ اربعینی، در جستجوی راهی ماورای تئولوژی و سکولاریته

نویسنده: اصغر طاهرزاده
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۲۵ اردیبهشت ۹۸
دسته‌بندی: امام حسین(ع) ، کربلا ، اربعین، انقلاب اسلامی و حکومت دینی، غرب‌شناسی و مدرنیته، تحلیل تاریخی حوادث،

 

رخدادِ اربعینی، در جستجوی راهی ماورای تئولوژی[1] و سکولاریته[2]

 

باسمه تعالی

«وَجَاءَ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعَى قَالَ يَا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ»(یس/20) از دوردست‌ها مردی آمد که هان! چه نشسته‌اید در حالی‌که پیامبرانی آمدند، پس از آن‌ها پیروی کنید.

کتاب «امکان امر دینی در عصر حاضر» از آقای دکتر بیژن عبدالکریمی که اخیراً رونمایی شد، بهانه‌ای گشت تا با مواجهه با بعضی از نکات آن کتاب بهتر بتوانیم رخداد اربعینیِ این سال‌ها را بنگریم و بفهمیم. اربعینی که مقام معظم رهبری«حفظه‌اللّه» آن را «یک پدیده‌ی غیر قابل توصیف و بی‌نظیر» می‌شناسند و آن را یک رزمایش عظیم شگفتی‌ساز می‌دانند. چیزی که به گفته‌ی ایشان غربی‌ها نمی‌توانند درک کنند، در حالی‌که کار بزرگی است و روز به روز هم بهتر، قوی‌تر، پخته‌تر و جاافتاده‌تر می‌شود.[3]

 1- انقلاب اسلامی ماورای نگاه نیهیلیسمی و نگاه سطحی‌نگریِ دینی، به تاریخ ما قدم گذاشت تا معنا را به انسان و زندگی او عطا نماید و وِلایت را با وَلایت همراه سازد و تا معلوم شود در جهانی که حیات قدسی در حال افول بود، خداوند راهی دیگر را در مقابل بشر گشوده است و دیگر نمی‌توان گفت حیات معنوی در همه‌جا و در همه‌کس به انتها رسیده و بنیاد فهمِ دینی به‌کلّی روزگارش تمام شده است. با درست‌نگاه‌کردن به رخداد اربعینیِ این سال‌ها آیا نمی‌توان گفت در جوامع امروزی با انسانی دیگر و با امر دینی و امر قدسی مواجه هستیم؟ با کمی دقت می‌توان گفت کسانی که از امنتاع امر دینی در این تاریخ سخن می‌گویند نگاهشان در الهیاتی ریشه دارد که بیشتر در مسیحیت، آن هم در بستر غربی آن جای دارد، در آن حدّ که گویا هیچ گشودگی در این تاریخ در مقابل انسان نیست. آری! از آن‌جایی که غرب، امروز همه‌جا را فراگرفته، سخن از افول امر قدسی سخن بی‌جایی نیست ولی نه به آن معنا که جهانی دیگر در حال طلوع نمی‌باشد و به جهت سیطره‌ی غرب نباید از آن جهان سخن گفت.

2- وقتی از ساحت قدسی بیرون آییم، راهی جز قرارگرفتن در ساحت عرفی برایمان نمی‌ماند[4] ولی چگونه می‌توان گفت راه سومی ماوراء امر عرفی از دین و امر سکولار، در این تاریخ در میان نیست. تازه چگونه می‌توان گفت نیهیلیسم به‌کلّی ریشه در تئولوژی دارد؟ آیا این سخن به راحتی در سنت تفکر اسلامی جای می‌گیرد، یا می‌توان آن را یک سخن کلّی دانست؟ مضافاً آن‌که تئولوژی همیشه به معنای هر نوع تفکر الهیاتی نیست و نمی‌توان هر نوع تفکر الهیاتی را از حیطه‌ی دین حذف کرد و نتیجه گرفت امکانِ امر دینی در عصر حاضر به اعتبار آن‌که دین هویت تئولوژیک گرفته است، ممتنع می‌باشد. اصل این سخن باطل نیست، بحث بر سر آن است که آیا می‌توان این سخن را به‌کلّی به این تاریخ و در همه‌جا سرایت داد؟ یا چیز دیگری هم در میان است که نباید آن را نادیده گرفت؟

3- در رخدادِ اربعینیِ سال‌های اخیر به‌خوبی مشخص شد، انسان به «معنا» و به «فرارَوی از خود» به شدت نیازمند است و این نیاز آن‌چنان واقعی و نیرومند است که می‌تواند پوسته‌ی سوبژکتیویسم و خودبنیادی بشر را از درون بشکند و راه را برای تأمین این نیاز باز کند و انسان، ماوراء تاریخی که مدرنیسم برای او ترسیم کرده، زندگی نماید و البته این به شرطی است که ما این رخداد عظیم بیست میلیونیِ انسان‌های شیفته‌ی امر قدسی را بنگریم که چگونه می‌خواهند به خدا عشق بورزند و تنها به ...


[1] - در این‌جا تئولوژی به معنای کلام سنتی گرفته شده که بر اثبات مفاهیم دینی تأکید دارد بدون آن‌که دغدغه‌ای از گشودگی نسبت به حقایق قدسی در آن باشد و این غیر از کلام شیعی است که عموماً علاوه بر نظر به مفاهیم الهیاتی ،متوجه‌ی سیره‌ی اولیاء معصوم«علیهم‌السلام» می‌باشد، و به همین جهت در کلام شیعی نحوه‌ای از گشودگی هست که در کلام مسیحی وجود ندارد.

[2] - سکولاریسم به این معنا که دین در نظم جهان دخالت ندارد هرچند در امور فردی حاضر باشد، ولی قانون زندگی و ایده‌آل‌های آن را دین تعین نمی‌کند و خیر جامعه را اندیشه‌ی مدرن شکل می‌دهد.

[3] - به بیانات مقام معظم رهبری«حفظه‌اللّه» در تاریخ 12/8/97 رجوع شود.

[4] - ما در این‌جا واژه‌ی «عرفی» را به معنای سکولاریسم به‌کار می‌بریم هرچند معتقدیم این واژه در فرهنگ دینی ما همیشه به این معنا نیست، بلکه بعضاً «عرفی» به معنای دینی است. مثل آن‌که گفته می‌شود: «عرف مؤمنین چنین اقتضاء می‌کند» یعنی فهم ایمانیِ اهل ایمان چنین است.

از اینجا دانلود کنید:

نمایش نسخه چاپی

    دیدگاه‌ها