باسمه تعالی: سلام علیکم: عرایضی در قسمت دوم کتاب «چه نیازی به نبی» در رابطه با «فقه و فقها» شده است که در آن قسمت این موضوع، مورد بحث قرار گرفته. خوب است که به آنجا رجوع کنید. موفق باشید
سلام: روزهداری چه نتایج مشخصی برای انسان به همراه میآورد؟ و در چه آیه و چه سورهای از قرآن در این باب حرف زده شده؟
باسمه تعالی: سلام علیکم: 1ـ خداوند در سورهی بقره آیهی 183 میفرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَى الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» از طریق روزهداری روح انسان آمادهی اُنس با حضرت پروردگار میشود. 2ـ از طرفی در رابطه با نتایج تقوا میفرماید: « وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ یُعَلِّمُکُمُ اللَّه» (بقره/282) پس میتوان در رابطه با روزهی ماه رمضان امیدوار به علمی بود که در اثر عمل حاصل میشود. 3ـ ما چند نوع علم داریم یکی علمی که با مطالعه و تجربه و استدلال به دست میآید و دیگر علمی که در سرّ و ضمیرهای پاک حاصل میشود؛ ضمیرهایی که در اثر ریاضت تزکیه شدهاند. این علم در خلوتهای معنوی برای انسانها ظاهر میگردد و موجب میشود تا از یک طرف حقایق غیبی برای انسان ظاهر شود و از طرف دیگر انانیت و منیت انسان از منظرش غایب گردد و گوش انسان نسبت به نفخههای الهی شنوا گردد؛ بر عکس آنهایی که «لَهُمْ آذانٌ لا یَسْمَعُونَ بِها» که گوش جانشان کر شده. علمی که در اثر روزه و تقوای حاصل از روزه به دست می آید علمی است که از طرف خدا به انسان داده میشود و آیه 65 سورهی کهف در وصف آن فرمود: « فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَیْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً» علمی که یک نحوه همزبانی با قرآن را نصیب افراد میکند زیر ا قرآن نیز در همین ماه نازل شده. 4ـ امیدوار بودن به تجلی نو به نو مستلزم آن است که جان انسان همواره آمادهی آن تجلی باشد. آنکس که در مسیر نظر به حق قرارگرفت دائما به وسیلهی آن علم قدسی به سوی حقیقتی برتر دعوت میشود و این معنای انتظاری است که سالک از طریق روزه داری میتواند به آن وارد شود و دریای بیکرانهی حقیقت را بر روی خود بگشاید. 5ـ نظر به حقیقت وجود ویژگی خاصی است که در انسان نهفته است و موجب میشود که همواره او را در تحولی متعالیتر از قبل قراردهد و مفتخر به مطلع الفجری بعد از مطلع الفجر نماید تا انشاءالله طلوع خورشید لقاء در عید فطر محقق گردد. عرایضی در کتاب «روزه؛ دریچهای به عالَم معنا» داشتهام که در سایت، کتاب را میتوانید مطالعه بفرمایید. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: ۱. بد نیست ابتدا به این نکته فکر کنید که بالاخره مائیم و چنین حضوری در این عالَم و ابدیتی که در پیش رو داریم و باید تلاش کنیم آن را برای خود آباد نماییم، آنهم در نظامی و عالَمی که خداوند درمقابل ما قرار داده و ما را در آن خلق کرده. انسانِ عاقل در چنین شرایطی چگونه عمل میکند تا ابدیت خود را آباد نگه دارد؟ در رابطه با این نگاه است که شاعر میگوید: «در کف شیر نرِ خونخوارهای / غیر تسلیم و رضا کو چارهای» وگرنه، نه خدا شیرِ خونخواره است و نه ما راههایی در ایندنیا به سوی سعادت نداریم. البته از طرف دیگر خداوند به ما خواهد گفت اگر من جای شما بودم، نوعی خود را به عنوان انسان تعریف میکردم که علی «علیهالسلام» در نامه به فرزندشان، انسان را تعریف کردند و در آن نحوه تعریف، بسیاری از این اعتراضات فرو مینشست. ۲. در روایت داریم آن فردی که حضرت خضر «علیهالسلام» مأمور به قتلرساندن او بودند، شخصی بود که موجب آزار بسیاری میشد و در روایت، نحوهی آزارهای او را نیز آوردهاند. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: ۱. عنایت داشته باشید که اولیاء الهی در حمایت الهی هستند و تحت تأثیر انواری که از حضرت حق بر جانشان متجلی میشود قرار دارند. بدین لحاظ بحثهایی مثل سهو و نسیان، بیشتر از طریق اهل سنت و یا کسانی مطرح شده است که چنین مقامات و احوالاتی را نمیشناسند. بنده در این مورد عرایضی در کتاب «مبانی نظری نبوت و امامت» داشتهام ۲. در روایت از قول ائمه «علیهمالسلام» داریم که هروقت خدا بخواهد ما چیزی را بدانیم، میدانیم و اگر نخواهد، نمیدانیم، زیرا علم مطلق از آنِ خدا است. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: شاید بتوان حق را اینجا به معنای آنچه واقعاً محقق و واقع است در نظر بگیریم. لذا دیگر اجتماع نقیضین علمی نیست که پذیرفته باشیم، بلکه یافتی است از حقیقت که در مقابلش تصوری نیست که آن تصور باطل باشد بلکه صرفاً حق است و لاغیر. واللّه اعلم. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: با توجه به اینکه قرآن میفرماید: «اطیعوا اللّه و اطیعوا الرسول» یعنی علاوه بر آنچه خدا دستور داده است، احکام بعضی موارد را خداوند مستقیماً اعلام میفرماید و احکام بعضی موارد را به قلب رسول خدا «صلواتاللّهعلیهواله» القاء میکند و رسول خدا «صلواتاللّهعلیهواله» به ما میرسانند مثل تعداد رکعات نماز. شاید این به جهت آن باشد که مردم در کنار قرآن متوجهی اهمیت سیره و سخن پیامبر نیز باشند. پیامبری که به تعبیر قرآن از میل و فهم شخصی خود چیزی نمیگوید. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: باید به اشارات تاریخی که آن فراز از دعا بدان نظر دارد، توجه کنیم که حضرت به جناب کمیل یاد داداهاند که از خدا بخواهند آن شخص و شخصیتی که مانع رسالت تاریخیِ او میشود و یا نقشهها و مکرهایی را شکل میدهد که مانع بهثمررسیدنِ اهداف الهی اوست را از میان بردارد. مثل همان نحوه نیایشی که رزمندگان ما در شبهای حمله از طریق دعای کمیل از حضرت معبود تقاضا میکردند. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: کار فقیه در این مورد ارائهی حکم خدا است که حجاب را واجب میداند و بر این مبنا نظام اسلامی قانون رعایت حجاب را مدوّن کرده است. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: اگر این احساس در عین احساس وحدت وجود باشد که بتوان به آن کثرتِ در عین وحدت گفت؛ درست است. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: آن حضرات از کارهای آنها متنفرند، ولی همواره نسبت به خودشان رأفت دارند و مایلاند آنها را از آن ظلمات نجات دهند در آن حدّ که خداوند به پیامبرش تذکر میدهد: «فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ عَلي آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَديثِ أَسَفاً» گویا میخواهی قالب تهی کنی و خود را به هلاکت اندازی، از اینکه اینان به این قرآن ایمان نمیآورند. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: تعجب میکنم! مگر امروز، روزِ این حرفهاست؟! حقیقتاً اگر کسی مثل حضرت امام در اندیشهی فلاسفه تعمق کرده باشند حرفش آن خواهد بود که فلاسفه مبینِ سخنان انبیاء هستند. حضرت امام «رضوان الله عليه» در شرح حديث دوازدهم در كتاب چهل حديث مى فرمايند: نظر در ذات براى اثبات وجود توحيد و تنزيه و تقديس آن، غايت ارسال انبياء و آمال عرفا بوده و قرآن كريم و احاديث شريفه مشحون از علم به ذات و كمالات اسماء الهى است و هيچ كتابى از كتب حكما و متكلمين بيشتر از كتاب كريم الهى و كتب معتبره ى اخبار مثل «اصول كافى» و «توحيد صدوق» غور در اثبات ذات و اسماء و صفات ننموده. ليكن مصيبت در آن است كه در قرون اخير بعضى جاهلان در لباس اهل علم پيدا شده كه نديده و نسنجيده و از كتاب و سنت عارى و برى بوده، مجردِ جهلِ خود را دليل بطلان علم به مبدأ و معاد دانسته، براى رواج بازار خود، نظر در معارف را كه غايتِ مقصد انبياء و اولياء (عليهم السلام) است و سر تا پاى كتاب خدا و اخبار اهل بيت (عليهم السلام) مشحون از آن است را حرام شمرده و هر ناسزايى و تهمتى را از اهل آن دريغ ندانسته و قلوب بندگان خدا را از علم به مبدأ و معاد منصرف كرده و اسباب تفرقه ى كلمه و شتات جمعيت مسلمين گرديده و از او اگر سؤال شود كه اين همه تكفير و تفسيق براى چيست؟ متشبث شود بر حديث «لا تَتَفَكَّرُوا فِي ذاتِ الله». اين بيچاره ى جاهل از دو جهت در اشتباه و جهالت است: يكى آنكه گمان كرده حكماء تفكر در ذات مى كنند، با آنكه تفكر در ذات را و اكْتِناهِ آن را ممتنع مى دانند و اين خود يكى از مسائل مبرهنه ى آن علم است. و ديگر آنكه معنى حديث را ندانسته گمان كرده مطلقاً راجع به ذات مقدس نبايد اسمى برده شود.[1] موفق باشید
[1] ( 1)- ر. ك: شرح چهل حديث، امام خمينى« رضوان الله تعالى عليه»، حديث شماره ى 12، باب تفكر. صص 192- 193
باسمه تعالی: سلام علیکم: به نظر میآید جلد اول کتاب «مقالات» آیت اللّه شجاعی در این مورد کمک بکند. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: اولین مشکل، غفلت از جایگاه توحیدی انقلاب اسلامی است که این افراد گرفتار آن هستند و در جوابهای قبلی عرایضی در این مورد شده است. مشکل دیگر غفلت از معنایی است که انسانها باید از خود داشته باشند تا در دل زندگی، بندگی خود را اصل بدانند تا در نسبت اطاعت از ولیّ الهی، خودِ گمشدهی خود را جستجو کند و عقل حقیقی را عقلی بدانند که خداوند از طریق آن کسی که برای امور مردم تعیین شده است به بشریت متذکر میشود که ما به آن، عقلِ ولیّ خدا میگوییم و آن را به گفتهی مولوی «عقلِ عقل» میدانیم. که گفت:
عقل عقلند اولیا و عقلها
بر مثال اشتران تا انتها
اندریشان بنگر آخر ز اعتبار
یک قلاووزست جان صد هزار
چه قلاووز و چه اشتربان بیاب
دیدهای کان دیده بیند آفتاب
یک جهان در شب بمانده میخدوز
منتظر موقوف خورشیدست و روز
اینت خورشیدی نهان در ذرهای
شیر نر در پوستین برهای
اینت دریایی نهان در زیر کاه
پا برین که هین منه با اشتباه
اشتباهی و گمانی را درون
رحمت حقست بهر رهنمون
موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: حق را در هرجا و در هر آینهای به همان اندازه که رُخ نموده، باید شناخت و به آن دل داد. و اگر حضرت محبوب را منحصر به آینهی خود کردیم، عملاً او بهکلّی از قلب ما محو میشود، به همان معنایی که حضرت حق فرمود: «يا أَيُّهَا الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ آمِنُوا بِما نَزَّلْنا مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها» (47)/ نساء) ای کسانیکه به شما کتاب خدا داده شده است، به آنچه ما نازل کردیم و شما آن را از طریق خود میتوانید تصدیق کنید ایمان بیاورید قبل از آنکه چهرههای جان که تا دیروز به سوی حق بود، محو شود و به گذشتهی غیر توحیدیتان برگردید. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: حتماً میدانید که هر حرکتی به سوی هدفی است و آن هدف، بالفعل موجود است و در حرکت جوهری بحث در مورد قیامتیشدن عالم ماده است، با حرکت به سوی مقصدِ بالفعلِ قیامت. و اولیاء الهی با آزادشدن از عالم ماده در آن عالمِ بالفعل حاضر میشوند. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: در محاورات معمولی، روح و نفس به یک معنا است ولی در اصطلاح قرآن، نفس به معنای روحِ مدبّرِ بدن است. ولی روح، بیشتر به منظور روح الأمین و یا جبرائیل بهکار میرود و نفس ناطقه با تعلقی که به بدن دارد بدن را تدبیر میکند مگر آنکه آن تعلق از بین برود که در آن صورت بدن را رها میکند. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: به نظر میآید فکر خوبی کردهاید که مطالعات غیر درسی را فعلاً ترک نمودهاید. پیشنهاد میکنم تنها کتاب «فرزندم؛ اینچنین باید بود» را در کنار خود داشته باشید و بعضاً سری به آن بزنید، زیرا تعادلبخش است. در مورد مطالعهی دروس رسمی، متوجه باشید باید عمیقاً این دروس را فهمید تا اگر بعداً خواستید آنها را نقد کنید، نقد عالمانهای انجام دهید. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: ابعاد مختلف این موضوع در کتاب «ادب خیال و عقل و قلب» مورد بررسی قرار گرفته است، خوب است به آن کتاب که بر روی سایت هست، رجوع فرمایید. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: آن حالت که به مؤمنین خطاب میشود قرآن بخوانید و بالا روید؛ صورت همان ارتباطی است که در این دنیا با قرآن داشتهاند که با تدبّر در آن، همواره از محدودیتها برتر و بالاتر میرفتند. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: این کار خوبی است که نوجوانان با شعر و سرود به محتوای سورهها نزدیک شوند 2- اگر قسمت «من کیستم؟» از کتاب «جوان و انتخاب بزرگ» را برایشان با زبان ساده بگویید، کمکشان کردهاید و به همین شکل، کتاب «چه نیاز به نبی». موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: هر آنچیزی که موجب بهحاشیهرفتنِ وجه عبودی انسانها گردد، طاغوت است. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: تقدیرات مثل زنبودنِ زن و یا مردبودنِ مرد است و حال، زنِ خوببودن و یا مرد خوببودن مربوط به ما است که با کمک پروردگارمان و تقاضاهایی که از او داریم، تقدیر خود را به کمال لازم برسانیم. زیرا خداوند بر اساس استعدادهایی که در انسانها گذارده است، مقدّر فرموده تا بهترین نحوهی تقدیرشان که همان انسانِ کاملبودن است در آنها شکل بگیرد. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: با فضای زندگی ساده و قناعت الهی، اگر بتوانید از وام استفاده نکنید و یا کمتر استفاد کنید بهتر است ولی بعضاً خداوند رزق ما را در همان وامی گذاشته است که باید از آن استفاده کنیم. موفق باشید
باسمه تعالی: سلام علیکم: در مورد مشکل اول، راهکارِ بنیادین تجلی نور توحید است که با رعایت دستورات الهی آرامآرام آن نور بر قلب انسان تجلی خواهد کرد. دو جلد کتاب «فرزندم؛ اینچنین باید بود» راهکارهای خوبی در مقابل شما میگذارد. در مورد سؤال دوم و کنترل خشم، که مسئلهی بسیار مهمی است و به این راحتیها هم مشکل حل نمیشود، باید برنامهای جهت اُنس با کتاب «شرح حدیث جنود عقل و جهل» از حضرت امام و شرحی که بنده داشتهام، برای خود بریزید. موفق باشید
